persbericht
door Jan Smits
Drukgerijpte whisky uit Loch Ness.
Onderwater rijping op meer dan 200 meter diepte, vóór- en ná-stalen, PX- en Oloroso-sherryvaten, én laboratoriumanalyse. Dit gaat niet over langer wachten. Dit gaat over druk die whisky verandert op moleculair niveau. Vandaag voelt minder als een fles openen en meer als een onderzoeksdossier openslaan.
Voor me staan: Domhayn vóór- en ná-stalen. Hetzelfde idee, dezelfde spirit, dezelfde vaten. Een ander moment in de reis. Want Domhayn draait niet om tijdgedreven rijping, maar om drukgedreven verandering. Het wordt vreemd (op de best mogelijke manier): een compact vat gaat meer dan 200 meter onder water. Pikdonker, stil, met een druk van bijna 20 bar – ongeveer vijf keer de druk in een Champagnefles. Dus de vraag is niet: “wat gebeurt er als we langer wachten?”
Maar: wat gebeurt er als druk, compressie en decompressie beginnen te werken op spirit en hout? Dan volgt de terugreis: terwijl het vat opstijgt, zet de lucht in het eikenhout weer uit richting het oorspronkelijke volume. Dat zorgt voor microscopische beweging en diffusie. In normale mensentaal: de whisky zit daar niet gewoon stil. Hij reist binnenin het vat. En voordat iemand zegt: “gewoon vat dat vat-dingen doet”… hier wordt het slim. Ze vertrouwen niet alleen op proeven. Elk vat wordt geanalyseerd met massaspectrometrie om veranderingen in samenstelling te volgen. Stalen worden genomen binnen 24 uur vóór onderdompeling en binnen 24 uur ná bovenkomst. Geen lange tussenperiodes. Geen romantisch giswerk. Gewoon data die smaak ontmoet.
Beste detail: al mijn stalen komen uit Loch Ness. Ze hebben de bodem geraakt. Niet “in de buurt van het water”. Echt daar beneden. Alle stalen zijn ex-sherryvaten (PX en Oloroso), en ik heb meerdere gematchte paren zodat je je kunt focussen op het onderdompelingseffect, niet op willekeurige vatverschillen. Op tafel: IIA/IIIA = VÓÓR (hogere sterkte, lichtere kleur, vroege hoofdstuk-energie). I|IA/IIIB = NÁ (diepere kleur, meer densiteit, latere hoofdstuk-vibes, “dit vat heeft wat meegemaakt”). Geen “kijk mij eens”-whisky. Een “ga zitten en neem de tijd met mij”-whisky. Conclusie: eerlijk? Bizar. Voller, dieper, smaakintensiever. Alsof je tijdreizen doet zonder te wachten. Soms heeft whisky geen extra jaren nodig – alleen druk, duisternis en een meer met een legende.
